محمد على حاجيلو
65
ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )
يحيى در سال 122 ه ق از كوفه به خراسان گريخت . يعقوبى مىنويسد : پس از شهادت زيد ، حركتى در ميان شيعيان خراسان پديد آمد و آنان مسائل خود را آشكار مىكردند ، بنابراين افراد زيادى نزد آنان آمده و به آنان متمايل شدند . شيعيان نيز ظلم و ستم امويها را در حق آل رسول صلّى اللّه عليه و إله براى مردم بيان مىكردند . « 1 » از اين تعبير علت رفتن يحيى بن زيد به خراسان آشكار مىشود . او به اميد استفاده از نيروهايى كه گرايش شيعى داشتند به اين شهر آمده بود . يحيى مدتى در خراسان از شهرى به شهر ديگر مىرفت . مدتى در هرات به سر برد و پس از آن رهسپار جوزجان شد . اهالى اين شهر و نيز گروهى از مردم طالقان و فارياب و بلخ به او ملحق شدند ، اما وى پس از مدتى در جنگ با نصر بن سيار شكست خورد و به شهادت رسيد . « 2 » در فاصله ميان قيام يحيى و روى كارآمدن بنى عباس ، قيام ديگرى توسط عبد الله بن معاويه بن عبد الله بن جعفر بن ابى طالب صورت گرفت . قيامى كه عباسيان نيز قبل از تشكيل حكومت در آن شركت داشتند و از آن بهعنوان نردبانى براى ترقى خود سود بردند . نخستين مكان خروج وى ، كوفه پايگاه سنتى شيعه بود ، اما پس از مدتى بر شهرهاى مختلف از جمله فارس ، حلوان ، قومس ، اصفهان ، رى ، همدان ، قم و اصطخر مسلط شد . « 3 » با پيروزى بر مناطق مزبور ، وى در اصفهان مستقر شد ، اما پس از مدت كوتاهى
--> ( 1 ) . تاريخ يعقوبى ، پيشين ، ج 2 ، ص 299 . ( 2 ) . بلاذرى ، انساب الاشراف ، تحقيق محمود الفردوس العظم ، دمشق ، دار اليقظه العربيه ، 1997 م ، ج 2 ، ص 547 - 544 . ( 3 ) - ابو الفرج اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ترجمه سيد هاشم رسولى محلاتى ، تهران ، كتابفروشى صدوقى ، بىتا ، ص 171 - 167 .